BilgiMATİK

Gelecek şimdiki zamanda hazırlanıyor ve Terrafugia "uçan araba" Jetgillerin arabası olmaya aday. Araç bu hazırlık aşamasında ilk uçuşunu başarıyla gerçekleştirdi. Saatte 104km hıza çıkabilen aracın fiyatı 194bin dolar.

Uçan Araba'nın (Transition Roadable Aircraft) hava aracından yol aracına dönüşümü 30 saniye alıyor.

Benzinciyle vedalaş elektrikli oto ile selamlaş!

NEDEN HİBRİD ELEKTRİKLİ TAŞITLAR?

Mevcut otomobil sayısının hızlı artması, sağladığı avantajlara karşılık dünyada olduğu gibi Türkiye’de de bir çok problemleri birlikte getirmiştir. Bunlardan en önemlisi fosil yakıtların araçlarda tüketilmesi ile oluşan hava kirliliğidir. Bu çevre sorunu özellikle büyük şehirlerde acil çözüm gerektirecek seviyelere ulaşmıştır. Bu problemleri çözmek için ileri ülkeler Otomotiv konusunda önemli çalışmalar yapmaktadır. Bu çalışmaların başlıcaları;

Benzin veya dizeli yakıt olarak kullanan mevcut içten yanmalı motor teknolojilerinde direkt enjeksiyon, yeni bir teknoloji olarak gelişmiştir. Motorların geliştirilmesinde genel eğilim, emisyonların düşürülmesi ve yakıt tüketiminin azaltılmasıdır. Bu kapsamda otomobil üreticilerinin 100 km’de 3 litre yakıt harcayan otomobil projeleri mevcuttur.
Düşük maliyetli karbon kompozit yapılarını kullanarak gövde ağırlığını düşürmek ve buna bağlı olarak yakıt tüketimi ve CO2 emisyonlarını azaltmaktır.
Bir başka çalışma alanı ise araçlarda alternatif yakıt kullanımıdır. Genelde benzin, LPG, doğal gaz, hidrojen vb. yakıtlar, içten yanmalı motorlarda direkt veya ikinci yakıt olarak kullanılmaktadır.
Otomobillerin yarattığı çevre kirliliği için aranan çözümlerin en önemlisi, egzoz emisyonu ve gürültüsü yok denecek kadar az olan hibrid elektrikli taşıtların üretilmesi gelmektedir. Çok sayıda ülkede otomobil fabrikaları ve araştırma kurumları hibrid elektrikli taşıt konusunda AR-GE faaliyetlerini sürdürmekte ve hükümetleri çevre dostu hibrid elektrikli araçların yaygınlaşması için önemli teşvik programları uygulamaktadır.

HİBRİD ELEKTRİKLİ TAŞIT NEDİR ?

Bir hibrid elektrik taşıt iki itici enerji kaynağına sahip taşıttır. Bunlardan en yaygın olanı, içten yanmalı motor ve elektrik motorunun beraber kullanıldığı hibrid taşıtlardır. Yakıt hücrelerinin, gaz türbinlerinin, dizel ve benzinli motorların mekanik enerji depolama sistemlerinin (flywheel), bataryaların ve ultrakapasitörlerin değişik kombinasyonlarının kullanıldığı bir çok hibrid taşıt sistemi mevcuttur. Hibrid elektrikli taşıtlarda, elektrik ve yakıt sisteminin kurulmasında iki yol vardır:

Paralel konfigürasyon
Seri konfigürasyon.
Hibrid elektrikli taşıt uygulamalarında gövde tasarımı konusunda da iki temel yaklaşım göze çarpmaktadır:

Mevcut konvansiyonel taşıtların gövdelerinin kullanımı (Dönüştürme)
ET(Elektrikli taşıt) ihtiyacına yönelik yeni tasarım (Yeniden tasarlama).
Dönüştürme yaklaşımında, konvansiyonel taşıtların motor ve ilgili donanımları, elektrik motoru, kontrolörler ve bataryalarla değiştirilerek uygulanır. Bu işlem yeniden tasarım ve tasarımın uygulamaya alınması maliyetlerini ortadan kaldırarak üretim maliyetinde düşmeye neden olur. Buna karşılık, hibrid elektrikli taşıtlarda dönüştürme sonucunda yüksek gövde ağırlığı, ağırlık merkezi problemi ya da ağırlık dağılımlarında değişikliklerden kaynaklanan sorunlarla karşılaşılmaktadır.

Yeniden tasarım yaklaşımının dönüştürme yaklaşımına göre bir çok avantajı bulunmaktadır. Yeni hibrid elektrikli taşıt gövde tasarımında ağırlık tasarrufu, optimum güvenlik kavramı, düşük hava direnci ve düşük yuvarlanma direnci gibi parametrelerin göz önünde tutulması aracın performansını olumlu yönde etkilemektedir.

Hibrid elektrikli taşıtlar, içten yanmalı motora sahip konvansiyonel taşıtlara göre bir çok avantajlara sahiptir. Bu avantajlar şunlardır:

Rejeneratif frenleme kabiliyeti, frenleme sırasında kaybedilen enerjinin geri kazanılmasını sağlar.
Hibrid elektrikli taşıtta bulunan içten yanmalı motor, ortalama yükler için boyutlandırılmıştır. Tepe yükler için boyutlandırılmamış olması motor ağırlığını ve yakıt sarfiyatını azaltır.
Yakıt verimliliği önemli ölçüde artar, emisyonlar ise önemli ölçüde azalır.
Hibrid elektrikli taşıtlar alternatif yakıtlar kullanarak çalışırlar, fosil yakıtlara bağımlı kalmazlar.
İki yakıtla (benzin yada alternatif yakıt) çalışan hibrid elektrikli taşıtlar, içten yanmalı motorlu taşıtlara göre ortalama iki kat daha verimle çalışır. Bunun nedeni ise Hibrid elektrikli taşıtların, içten yanmalı motorlu taşıtlara göre daha düşük enerji kaybı olmasıdır.
Şehir içindeki trafik sıkışıklıklarındaki bekleme anında hibrid elektrikli taşıtlarda elektrik motorunun çalışmasına ihtiyaç duyulmamaktadır. Bu özellik, taşıtta enerji tasarrufu sağlamakta ve taşıtın verimliliğini arttırmaktadır.

ELİT-1: ELEKTRİKLİ TAŞIT PROJESİ

TÜBİTAK MAM ELİT-1 Elektrikli Taşıt projesinde, TOFAŞ Türk Otomobil Fabrikası üretimi olan DOBLO marka taşıt hibrid elektrikli taşıta dönüştürülerek Türkiye’nin ilk hibrid elektrikli taşıt prototipi geliştirilmiştir. Bu proje ile ilgili araç (DOBLO) ve önemli oranda finansman desteği TOFAŞ A.Ş. tarafından sağlanmıştır.

ELİT-1 Seri Hibrid Elektrikli Taşıt’ta, bir elektrikli motor tekerleri tahrik etmektedir. Şehir içi sürüş modunda, elektrik motoru, sadece bataryalar tarafından sürülerek sessiz ve emisyonsuz bir sürüş imkanı yaratmaktadır. Aynı zamanda, günümüz araçlarında frenleme sırasında kaybolan enerji, ELİT-1 Hibrid Elektrikli Taşıt’taki elektrik motorunun rejeneratif frenleme yapması sayesinde geri kazanılarak akülerde depolanmaktadır. Bir başka önemli özelliği de, şehir içindeki trafik sıkışıklıklarındaki bekleme anında, elektrik motorunun çalışmasına ihtiyaç duyulmamaktadır. Bu özellikler, taşıtta enerji tasarrufu sağlamakta ve taşıtın verimliliğini arttırmaktadır. Ayrıca prototipe hibrid özelliğini veren içten yanmalı motor ve generatör, prototipin şarj istasyonlarına bağımlığını ortadan kaldırmakta ve prototipin sürekli kullanımına fırsat sunmaktadır.

KULLANIM YERLERİ

Hibrid elektrikli taşıtlar özellikle büyük ve kalabalık şehirlerdeki ulaşım için önemli bir alternatiftir. Bu taşıtlar enerji tasarrufu, hava kirliliği ve gürültünün önlenmesi açısından İstanbul, Ankara, İzmir başta olmak üzere tüm büyük şehirlerimizde tercih edilmelidir. Bu çerçevede TÜBİTAK MAM, Büyükşehir Belediyeleri ile işbirliğine hazırdır. Hibrid elektrikli araç prototipleri farklı kullanım amaçlarına göre farklı büyüklük ve hız değerlerinde TÜBİTAK MAM tarafından geliştirilebilir.

Ayrıca bu araçlar sessiz sürüş ve sıcaklık yaymama, vb. olumlu özellikleri nedeniyle askeri uygulamalar açısından da önemli üstünlüklere sahiptir. TÜBİTAK MAM, askeri ve sivil amaçlı uygulamalar için çeşitli Ar-Ge projeleri yapmaya devam etmektedir.

- Arabayı çalıştırırken gaza basmayın
- Hareket ettikten hemen sonra ikinci vitese geçin
- 3. ve 4. viteste hızlı gidin. Bu arada benzin tüketirsiniz ama yol da alırsınız
- Vites büyütmek için motorun bağırmasını beklemeyin
- 15 saniyeden fazla süren beklemelerde motoru kapatın
- Arabanıza üst bagajı takmayın. Bunlar benzin tüketimini yüzde 50 artırır
- Arabaya fazladan yüklenen her 100 kilo yaklaşık 1 litre daha fazla benzin yakmanıza neden olur

Bilimsel araştırmalara göre bu yaz bizi oldukça yoğun sıcaklar bekliyor. Peki bu aşırı sıcaklar otomobil kullanan kişilerin davranışları üzerinde ne gibi etkileri olacak? Klimalar bizi bu yüksek ısıya karşı nasıl koruyacak? Yoğun sıcaklar otomobil kullanıcılarında halsizlik, stres ve dikkatsizliğe yol açabileceği gibi bu sıcaklarda imdadımıza yetişen klimalar ise bilinçsizce kullanıldığı takdirde bir çok hastalığa davetiye çıkarıyor.

İşte yanlış klima kullanımının sebep olduğu hastalıklar:

• Kronik akciğer hastalığı
• Bağışıklık sistemini baskılayan çeşitli hastalıklar
• Zatürre
• Sinüzit
• Bronşit
• Göz iltihabı
• Beyin iltihabı

Çeşitli kas hastalıkları

AŞIRI soğukların yaşandığı bir kışın ardından nihayet yazın müjdecisi ilkbahar geldi. Geçtiğimiz hafta sonu sıcakların artmasıyla birlikte yaza özlem duyanlar günlerini parklarda, bahçelerde ve deniz kenarında geçirmeye başladılar bile. Yaşanan sıcaklar keyfimizi yerine getirse de, bilimsel araştırmalara göre bu yaz bizi oldukça yoğun sıcaklar bekliyor. Peki bu aşırı sıcaklar otomobil kullanan kişilerin davranışları üzerinde ne gibi etkileri olacak. Klimalar bizi bu yüksek ısıya karşı nasıl koruyacak.

Yoğun sıcaklar otomobil kullanıcılarında halsizlik, stres ve dikkatsizliğe yol açabileceği gibi bu sıcaklarda imdadımıza yetişen klimalar ise bilinçsizce kullanıldığı takdirde bir çok hastalığa davetiye çıkarıyor. Bizde bu hafta aşırı sıcaklarda otomobil kullananların dikkat etmeleri gerekenler konusunda Hisar Intercontinental Hospital’dan psikolog Sedef Akbay ve Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Orhan Dalkılıç"a danıştık.

Güneş motive ediyor

Hisar Intercontinental Hospital Klinik Psikoloğu Sedef Akbay, güneşin, özellikle kış ve bahar aylarında insan ruhu üzerinde pozitif etkisi olduğunu belirterek, "Güneş ışınları, vücudumuzda bir takım hormonların salgılanmasını sağlamakta ve gözle görülür olumlu etkilere neden olmaktadır. İnsanlar, açık ve güneşli havalarda, kendilerini çok daha canlı, enerjik hatta mutlu hisseder" diye konuşuyor. Güneşli havalarda insanların çevreleriyle ilişkilerinin daha olumlu olduğunu kaydeden Akbay şunları söylüyor: "Davranışları da daha toleranslıdır.

Erteledikleri, gözlerinde büyüyen bir takım işleri, kendilerini hayata karşı daha motive hissettiklerinden, daha rahat hallederler bu işlere istekle sarılırlar." "Ama bizim burada sözünü ettiğimiz tatlı kış güneşleri değil, bunaltıcı ve yoğun yaz sıcakları, bu yoğun sıcakların otomobil kullanan insan davranışları üzerinde aynı derecede olumlu etkilerinin ne yazık ki gözlemleyemiyoruz.

Yaz aylarında 30 derecelerle ifade edilen sıcakların, otomobil kullanıcıları üzerinde hayatı zorlaştırıyor" diyor ve bunları şöyle özetliyor: "Otomobil kullanıcıları üzerindeki olumlu enerji, sıcaklığın yoğunlaşmasıyla ortadan kaybolur, canlılığın yerini hareketlerde zorluk ve isteksizlik alır.

Yaşam enerjisi, sabahın ilk saatlerinde hissedilebilse de ilerleyen saatlerde bastıran sıcak, yorgunluk duygusunu, hareketlerde ağırlığı, algılamada zorluğu, konsantrasyonda bozukluğu, uyku halini, zaman zaman gerginliği beraberinde getirerek yoğun trafikte hiç hoş olmayan görüntülere sebep olur.

Tansiyona dikkat

Yoğun sıcaklarda araba kullanmak zorunda kalan, tansiyon rahatsızlığı olan sürücülerin trafikte daha dikkatli olması gerekir. Tansiyon yükselmeleri veya sınır değerlerinin altına düşen tansiyonlar, aşırı terlemeye neden olabileceği gibi vücudun susuz kalmasına, baş ağrılarına, baş dönmelerine neden olur. Böyle dönemlerde, özellikle algılamada zorluk, konsantrasyonda bozukluk ve dolayısıyla dikkati yoğunlaştırmada yaşanan güçlük, insan yaşamını tehlikeye sokabilecek olaylara sebebiyet vermektedir."

Yüksek ısıyla karşı karşıya kalan kişilerin hissedeceği yorgunluk, halsizlik ve uyku halinin algılamalarını olumsuz yönde etkileyeceğini ifade eden Akbay, "Konsantre olmakta yaşanan güçlük, dikkatlerinin dağılmasına, hareketleri üzerindeki kontrollerinin azalmasına yol açacaktır" diye konuşuyor. Akbay, tüm bunların göz önüne alınması gerektiğini söylüyor ve uyarıyor: "Yoğun sıcakların ne kadar tehlikeli sonuçlar doğurabileceği akıldan çıkarılmamalı, olanaklar el verdiğince önlemler alınmalı. Hafif gıdalar tercih edilerek beslenmeye dikkat edilmeli, yüksek konsantrasyon isteyen araç kullanımında yoğun trafiğin ve sıcakların istenmeyen görüntüler ortaya çıkarmasına izin verilmemelidir."

Klimayı yüze değil ön cama yönlendirin

Gelelim klimalara. Hayat kurtarıcımız klimaları doğru kullanabiliyormuyuz. Yazın sürücülerde sıklıkla rastgeldiğimiz soğuk algınlığı,nezle gibi solunum yolu hastalıklarının klimalarla bir ilgisi olabilir mi.

Hisar Intercontinental Hospital Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Orhan Dalkılıç yazın sıcaklarda otomobillerde kullanılan klimaların hastalık habercisi olduğunu söylüyor. Dalkılıç, klima hastalıkları ile ilgili olarak şu açıklamaları yapıyor:

"Yazın serinlemek için araç içinde kullandığımız klimalar solunum yolu hastalıklarını artırmaktadır. Klimalı ortamda sigara içilmesi, kronik akciğer hastalığı, bağışıklık sistemini baskılayan çeşitli hastalıklar, zatürre görülme riskini artıran etkenlerdir. Klimanın yanlış kullanımı, özellikle solunum yolu enfeksiyonlarından sinüzit, bronşit, zatürre başta olmak üzere göz iltihabı, beyin iltihabı ve çeşitli kas hastalıklarına neden olabilir. Bu hastalıkları önlemek için araçlarda klima kullanırken klimaları yüze ve göğüse doğru değil, ön cama doğru yönlendirmemiz, hastalıkların önüne geçilmesinde yardımcı olacaktır".